جراحی زیبایی بینی یا رینوپلاستی، یکی از پرطرفدارترین عمل های جراحی صورت در جهان به شمار می رود. بسیاری از افراد می ترسند که پس از عمل بینی، دیگر نتوانند بوی غذاها را حس کنند یا طعم غذاها برایشان تغییر کند. این مقاله به بررسی علمی و دقیق رابطه بین جراحی بینی و حواس بویایی و چشایی پرداخته، مدت زمان بهبودی را توضیح داده و به نحوه بازگرداندن حواس بویایی پس از جراحی می گردازد.
حس بویایی و تأثیر جراحی بینی بر آن
به طور کلی گیرنده های بویایی در بخش بالایی حفره بینی، قرار دارند. وقتی هوای تنفسی از بینی عبور می کند، مولکول های معطر به این گیرنده ها می رسند و سیگنال هایی را به مغز ارسال می کنند. در جراحی بینی، جراح بینی با استخوان و غضروف های بینی کار می کند تا فرم ظاهری و عملکردی آن را بهبود بخشد. از آنجا که ساختار داخلی بینی پیچیده است و مجاری هوایی تنگ یا پهن می شوند، هرگونه تغییر در این مسیر می تواند موقتاً جریان هوا و دسترسی مولکول های بوگیرنده به گیرنده ها را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، تغییرات حسی پس از عمل، اغلب ناشی از موانع مانند تورم یا وجود مخاط خشک شده است، نه آسیب مستقیم به اعصاب بویایی و در نتیجه از بینی رفتن آن نیز موقتی خواهد بود.
آیا همه افراد پس از عمل بینی، حس بویایی خود را از دست می دهند؟
خیر تقریباً هیچ کس به طور کامل و دائمی حس بویایی خود را از دست نمی دهد ؛ تحقیقات نشان می دهد که درصد بسیار کمی از بیماران و در موارد خاص با کاهش شدید و طولانی مدت بویایی مواجه می شوند. اکثر قریب به اتفاق بیماران، حس بویایی خود را حفظ می کنند، اما ممکن است در روزهای و هفته های اول پس از عمل، به دلیل احتقان و تورم، احساس کنند که بوها را ضعیف تر از قبل حس می کنند. این وضعیت موقتی بوده و با کاهش تورم، حس بویایی به حالت عادی یا حتی بهتر از قبل (به دلیل بهبود جریان هوا) بازمی گردد.
آیا از بین رفتن موقت حس بویایی طبیعی است؟
بله، کاهش موقت یا تغییر در حس بویایی در هفته های اول پس از جراحی بینی، یک پدیده طبیعی و شایع است که دلایل اصلی این عارضه عبارتند از:
تورم و التهاب:
پس از جراحی، بافت های داخلی بینی متورم می شوند و این تورم می تواند مسیر هوایی را تنگ کرده و مانع از رسیدن مولکول های بو به گیرنده های بویایی در سقف بینی شود. به طورکلی این حالت شبیه به زمانی است که شما سرما خوردهاید و بینی تان گرفته چرا که با آبریزش بینی همراه است.
وجود چسب ها و آتل های داخلی:
در برخی تکنیک های جراحی، از چسب های پزشکی یا اسپلینت های داخلی برای نگه داشتن ساختار جدید بینی استفاده می شود که وجود آنها می توانند موقتاً جریان هوا را مسدود کنند.
وجود لخته های خون یا ترشحات:
در روزهای اول، تجمع خون یا ترشحات در حفره بینی می تواند مانع رسیدن بوها به گیرنده ها شود که با شستشوی بینی و پاکسازی ترشحات، این مشکل برطرف می شود.
مشاوره و نوبت عمل بینی با پر کردن فرم زیر
مدت زمان بازگشت حس بویایی
مدت زمان بازگشت حس بویایی در هر فرد متفاوت است و به عواملی مانند نوع جراحی که اولیه یا عمل ترمیم بینی باشد ، میزان ترمیم مورد نیاز بدمن و سرعت بهبودی فرد بستگی دارد. به طور کلی:
چند روز ابتدایی: در این دوره، به دلیل وجود گچ های خارجی، تورم شدید و احتمالاً وجود تامپون یا اسپلینت در بینی، حس بویایی بسیار ضعیف یا تقریباً غیر قابل احساس بوده و این کاملاً طبیعی است.
هفته اول : با برداشتن گچ ها و کاهش تدریجی تورم، حس بویایی شروع به بازگشت می کند و بسیاری از بیماران در این مرحله متوجه می شوند که بوها را بهتر از قبل یا حداقل به اندازه قبل حس می کنند، اما هنوز ممکن است کامل نباشد.
ماه های ۲ تا۴ : در این بازه زمانی، تورم های عمقی و شدید به طور کامل کاهش می یابند. اکثر بیماران تا پایان ماه سوم یا ششم، حس بویایی کاملاً طبیعی و پایدار خود را بازیابی می کنند.
ناگفته نماند که در برخی موارد نادر که تورم های عمیق یا چسبندگی های خفیف داخل بینی وجود دارد، ممکن است تا ۱۲ ماه طول بکشد تا حس بویایی به اوج کامل خود برسد.
نکته پایانی
عمدتا جراحی بینی می تواند منجر به تغییرات موقتی در حس بویایی و چشایی شود، اما این تغییرات در اکثر موارد طبیعی، گذرا و کاملاً قابل بازگشت هستند. از دست دادن دائمی حس بویایی پس از رینوپلاستی یک اتفاق بسیار نادر است و معمولاً ناشی از عوارض غیراستاندارد یا عدم مراقبت های پس از عمل بینی است. بیماران باید با صبر و حوصله فرآیند بهبودی را دنبال کنند، شستشوی بینی را جدی بگیرند و در صورت تداوم مشکل بیش از ۶ ماه، با جراح خود مشورت کنند.
